Wazektomia jest jedną z najskuteczniejszych trwałych metod męskiej antykoncepcji. Zabieg polega na przerwaniu lub zablokowaniu nasieniowodów, dzięki czemu plemniki nie trafiają do ejakulatu. Trzeba jednak pamiętać, że wazektomia nie działa natychmiast i powinna być traktowana jako metoda trwała, mimo że w części przypadków możliwa jest próba jej odwrócenia.
Jeśli porównujesz różne sposoby zapobiegania ciąży, zobacz też nasz przewodnik: metody antykoncepcji i ich działanie.
Czym jest wazektomia?
Sam zabieg nie jest skomplikowany – wykonuje się go w znieczuleniu miejscowym, a jego czas to około 60 min. Dla zobrazowania – nasieniowód ma długość około 50 centymetrów, a jego grubość porównywana jest do wkładu do długopisu. Przecięcie nasieniowodów nie powoduje, że mężczyzna traci sprawność seksualną. Może uprawiać seks jak dotychczas, jednak w jego spermie nie będzie już plemników. Jak wspomnieliśmy, jest to jedna z najskuteczniejszych metod męskiej antykoncepcji, jednak nie działa od razu. Po zabiegu przez pewien czas w drogach wyprowadzających mogą nadal znajdować się plemniki, dlatego trzeba stosować dodatkową metodę antykoncepcji aż do momentu, gdy badanie nasienia potwierdzi skuteczność zabiegu. Termin takiego badania i moment rezygnacji z dodatkowego zabezpieczenia powinny wynikać z zaleceń lekarza wykonującego wazektomię.
Dwie metody wazektomii
Obecnie wyróżnia się dwie metody wykonania zabiegu podwiązania nasieniowodów – tradycyjny oraz bez skalpela.
– WBS (wazektomia bez skalpela) – użycie skalpela podczas zabiegu nie jest konieczne, ponieważ polega on na rozwarstwieniu skóry. Nie zakłada się również szwów, a sama blizna pozabiegowa jest praktycznie niezauważalna.
– TV (total vasectomy) – podwiązanie nasieniowodów, na które lekarz zakłada podwójne, nierozpuszczalne szwy.
Wady i zalety wazektomii
Ten zabieg – jak każdy inny – ma swoje jasne i ciemne strony.
Największe zalety, które przypisuje się wazektomii to:
- Wysoka skuteczność – po tym zabiegu szanse zajścia w ciążę są niemalże zerowe.
- Pozwala cieszyć się seksem w każdym momencie – nie musimy myśleć o dodatkowym zabezpieczeniu.
- Poprawia komfort psychiczny.
- Nie zaburza gospodarki hormonalnej, dzięki czemu libido jest unormowane oraz nie pojawiają się wahania nastroju ani nie zmienia się masa ciała.
- Jednorazowy zabieg, który nie wymaga powtarzania.
Wady zabiegu:
- Odwracalność wazektomii jest możliwa, jednak nie zawsze jest skuteczna.
- Po zabiegu mogą wystąpić: ból, krwawienie, obrzęk.
- Cena zabiegu jest wysoka – około 2000 zł.
- Zabieg niesie ze sobą ryzyko powikłań – tak jednak jest podczas każdej ingerencji chirurgicznej.
- Przeprowadzenie zabiegu nie zapobiega zarażeniu chorobami przenoszonymi drogą płciową.
- Ziarniniak nasienny – niewielki guzek lub miejscowa reakcja zapalna, która może powstać, gdy plemniki wydostają się poza przecięty nasieniowód. Często nie daje istotnych objawów, ale u części osób może powodować tkliwość lub dyskomfort.
Odwracalność wazektomii, czyli rewazektomia
Głównym celem zabiegu jest doprowadzenie do niepłodności u mężczyzny. Po wykonaniu wazektomii w męskim nasieniu nie stwierdza się obecności plemników. Są one produkowane, jednak ich magazynowanie odbywa się w nadjądrzach, gdzie są samoistnie wchłaniane przez organizm. Trzeba traktować ten zabieg poważnie, jako trwały. Istnieje metoda rewazektomii, jednak nie mamy gwarancji, że będzie ona skuteczna, a płodność zostanie przywrócona. Odtworzenie ciągłości nasieniowodów jest znacznie bardziej skomplikowane oraz trudniejsze od ich podwiązania. W przypadku odwracania efektów zabiegu liczy się również czas – im więcej czasu minie od wykonania wazektomii, tym mniejsze są szanse na wykonanie rewazektomii z powodzeniem.
Kiedy po wazektomii można wrócić do seksu?
Powrót do aktywności seksualnej zależy od gojenia, bólu, obrzęku i zaleceń lekarza. Nie warto kierować się jedną sztywną liczbą dni. Najbezpieczniej wrócić do seksu wtedy, gdy rana się goi, nie ma nasilonego bólu ani krwawienia i lekarz nie zalecił dłuższej przerwy. Trzeba też pamiętać, że sam powrót do seksu nie oznacza jeszcze skutecznej antykoncepcji – dodatkowe zabezpieczenie jest potrzebne do czasu potwierdzenia wyniku badaniem nasienia.
O czym musimy pamiętać?
Chociaż jest to jedna z najskuteczniejszych metod, musimy pamiętać o dwóch kwestiach. Pierwszą z nich jest fakt, iż jak wspominaliśmy – nie działa ona od razu. Całkowite oczyszczenie nasieniowodów z plemników trwa około 3 miesięcy. Po drugie, skuteczność wynosi niecałe 100%, ponieważ istnieje możliwość wystąpienia zjawiska rekanalizacji, czyli odtworzenia ciągłości nasieniowodów, które zaliczamy do powikłań pozabiegowych.
Podejmując decyzję o wazektomii, warto rozważyć wszystkie „za” i „przeciw” oraz traktować zabieg jako trwały. Wazektomia nie odbiera męskości, nie usuwa jąder i nie ma na celu obniżenia testosteronu czy libido. Jej celem jest uniemożliwienie plemnikom przedostawania się do ejakulatu.
FAQ – wazektomia
Czy wazektomia działa od razu?
Nie. Po zabiegu w drogach wyprowadzających mogą nadal znajdować się plemniki. Dodatkowe zabezpieczenie należy stosować do czasu, gdy badanie nasienia potwierdzi skuteczność zabiegu zgodnie z zaleceniami lekarza.
Czy wazektomia obniża testosteron lub libido?
Sam zabieg dotyczy nasieniowodów, a nie produkcji testosteronu. Nie powinien więc z założenia obniżać poziomu hormonów ani odbierać zdolności do erekcji czy orgazmu. Jeśli trudności z erekcją pojawiają się niezależnie od zabiegu, zobacz również poradnik o problemach z erekcją i orgazmem.
Czy po wazektomii nadal dochodzi do wytrysku?
Tak. Ejakulat nadal jest produkowany, ale po skutecznym zabiegu i potwierdzeniu wyniku nie powinien zawierać plemników. Plemniki stanowią tylko niewielką część objętości nasienia.
Czy wazektomia chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową?
Nie. Wazektomia jest metodą antykoncepcji i nie chroni przed STI. W sytuacji ryzyka zakażenia nadal potrzebna jest odpowiednia ochrona barierowa.